De knoflookpad is een inheemse, beschermde soort die in Nederland nog maar op enkele plekken voorkomt. Een van de grootste leefgebieden is te vinden op het zuidelijke deel van de Hondsrug. Landschapsbeheer Drenthe werkt met diverse partners aan het ontwikkelen van maatregelen om de soort te behouden en versterken. Met als doel een duurzame en toekomstbestendige populatie in Drenthe.
De knoflookpad leefde vroeger in rivierduinen; zandige plekken langs de rivier die door overstromingen ontstonden. Dit soort plekken zijn in Nederland niet veel meer te vinden, waardoor het leefgebied van de knoflookpad sterk is afgenomen. Omdat het dier voorkeur heeft voor losse bodems, vormen akkers geschikt alternatief. De soort is nog enkel te vinden in Drenthe, Overijssel, Gelderland, Brabant en Limburg. Op veel plekken is er nog slechts één of twee voorplantingswater(en), wat de soort erg kwetsbaar maakt. In Drenthe is dat anders. Op de zuidelijke helft van de Hondsrug bevinden zich nog relatief veel voortplantingswateren en wordt daarom gezien als belangrijkste leefgebied van de knoflookpad. Drenthe is daarom van groot belang voor het voortbestaan van de soort in Nederland.
Veiligstellen, versterken en verbinden
Om gericht aan de instandhouding van de knoflookpad in Drenthe te werken is in 2021 beschreven hoe de populatie ervoor staat en wat er nodig is voor een duurzame populatie. In 2024 is dit verder uitgewerkt in een uitvoeringsplan. De strategie: eerst bestaande populaties veiligstellen en versterken, daarna bouwen aan een verbinding tussen die gebieden. In het plan staat onder meer beschreven waar bestaande poelen kunnen worden verbeterd, waar nieuwe (grote) poelen mogelijk zijn en op welke plekken de maatregelen het meest haalbaar zijn. Waarbij niet alleen aandacht is voor voortplantingswateren, maar ook voor het omliggende landhabitat.
Monitoring en onderzoek
Om goed te kunnen volgen hoe het met de knoflookpad gaat, wordt de soort in samenwerking met RAVON jaarlijks gemonitord. Knoflookpadden leven voornamelijk onder de grond, daardoor zijn ze erg lastig te spotten. Het dier komt alleen ‘s nachts tevoorschijn om insecten te eten of om zich voor te planten in nabijgelegen poelen. Daarom tellen vrijwilligers in de avond en nacht bij voortplantingswateren. Zo blijft de ontwikkeling van de populatie in beeld en is bekend of de soort nog wordt waargenomen bij de bekende voortplantingswateren.
Naast monitoring vindt ook onderzoek plaats. In de periode 2023–2026 loopt in het gebied Ees-Weerdinge een onderzoek (uitgevoerd door RAVON) naar de invloed van landbouwkundige bodembewerkingen op de knoflookpad. Omdat de soort het grootste deel van het jaar onder de grond verblijft, is inzicht in de effecten van bodembewerking en landbouwgebruik op de pad van groot belang.
Nieuwe kansen: ijsbaanachtige wateren
Een nieuwe ontwikkeling binnen het project is de aanleg van zogenaamde ijsbaanachtige wateren. Dit zijn ondiepe, grote wateren die zeer geschikt zijn als voortplantingsplek voor de knoflookpad. Vanaf 2025 werkt Landschapsbeheer Drenthe samen met Het Drentse Landschap aan de voorbereiding en uitvoeringsbegeleiding van dit type water. In 2026 is het voornemen om een eerste ijsbaanachtig water te realiseren.
Meer weten?
Neem voor meer informatie over de knoflookpad contact op met Dirk Matthijs Meijberg, projectmedewerker biodiversiteit, via dm.meijberg@lbdrenthe.nl
Het werk voor de knoflookpad is mogelijk dankzij de financiële ondersteuning van de provincie Drenthe.