Wat ooit begon met een snoeisessie aan de Meppelerweg in Zuidwolde is in 25 jaar uitgegroeid tot een van de oudste fruitboombrigades in Drenthe. Inmiddels telt de Hoogstamfruitboombrigade Zuidwolde 22 leden, verdeeld over vijf verschillende snoeigroepen. Samen onderhouden zij zo’n vijfhonderd fruitbomen in de gemeente De Wolden. Wat hen al die jaren bij elkaar heeft gehouden? Niet het snoeien, maar de mensen.
Toen initiatiefnemer en groepscoördinator Peter Lijster naar een andere woning in Zuidwolde verhuisde, schakelde hij de hulp van Landschapsbeheer Drenthe in voor een opknapbeurt van zijn ‘nieuwe’ boomgaard. Zelf wist hij niet waar te beginnen. Tijdens de snoeisessie leerde Peter de vaardigheden van Landschapsbeheer Drenthe. Na afloop werd gevraagd of hij een brigade wilde opzetten. Daar hoefde hij niet lang over na te denken. Peter: “Ik ben meteen gaan rondbellen met de vraag of men zich wilde aansluiten bij de brigade. Het idee van een hoogstamfruitboombrigade sprak mij erg aan. Het verbindende aspect bij dit soort initiatieven vind ik heel belangrijk. Vrijwilligerswerk helpt om te wortelen in een nieuwe omgeving. Je kunt ergens gaan wonen en toekijken op een afstandje of je probeert deel uit te maken van die gemeenschap. Anoniem ergens wonen is niets voor mij, ik ben echt een dorpsmens. En dat bleek ook voor anderen te gelden. Inmiddels bestaat de groep 25 jaar en zijn we volgens mij een van de oudste brigades in Drenthe.”
“Het moet wel leuk blijven”
Sinds de beginjaren weet de groep mensen langdurig aan zich te binden. Zo zijn er naast Peter nog drie leden die er vanaf de start bij zijn: Koop Zanting, Egbert ten Klooster en Wolter Moorman. In het teken van het 25-jarig jubileum ontvingen zij onlangs een speldje en werden zij als ereleden gehuldigd. De overige leden maken ook al ruim twintig jaar deel uit van de brigade. Peter: “Onze groep vervult een hele sociale functie, een soort tegenwicht in een samenleving die steeds individualistischer wordt.” Wat ook helpt is dat de inzet flexibel is. Bert Snippe, een van de vrijwilligers, valt bij: “Bij ons hoef je niet elke week op te komen draven. Je snoeit wanneer het kan. Die vrijblijvendheid maakt dat mensen het lang leuk blijven vinden. Het moet natuurlijk niet te veel op werken gaan lijken.”
Meer dan alleen snoeien
Een snoeiochtend begint in de boomgaard en wordt vaak gevolgd door koffie met zelfgemaakte appelgebak. Het gaat niet om meters maken, maar om samen iets doen. Peter: “Snoeien is hetgeen wat ons bij een adres brengt, maar het plezier haal je uit de gesprekken en het samenzijn.”
Met een bomenbestand van zo’n vijfhonderd stuks, in het gebied wat vroeger de gemeente Zuidwolde was, zien de brigadeleden veel mooie plekken. Bij sommige adressen komen ze al jaren. Ieder anderhalf jaar brengen ze een bezoek aan een snoeiadres: de ene keer komen ze langs voor de wintersnoei, de andere keer voor de zomersnoei. Bert: “Bij een aantal mensen doen we dit al vijftien tot twintig jaar. Inmiddels zijn dit goede bekenden van ons geworden.”
De brigade doet meer dan alleen fruitbomen snoeien. Ze helpen elkaar in de tuin of organiseren een grote opruimactie voor wie dat zelf niet meer kan. “Buiten het snoeien om betekenen groepsleden ook wat voor elkaar. Je groeit naar elkaar toe. Zo’n snoeigroep wordt dan een vriendengroep”, aldus Peter.
Seizoensafsluiting
Bij ieder adres ontvangen de brigadeleden een kleine vergoeding: een deel daarvan wordt gebruikt voor de aanschaf van nieuw gereedschap en de rest wordt opgespaard voor het diner aan het einde van het seizoen. Peter: “Omdat iedere brigade zijn eigen snoeiadressen heeft, zien de leden van verschillende brigades elkaar niet vaak. Juist daarom is het uitje zo waardevol. Iedereen probeert erbij te zijn, ook de partners. Het liefste spreken we af in een boerenschuur waar aan lange tafels een buffet kan worden wordt genuttigd en iedereen uitgebreid kan bijpraten.”
Toekomst
Op de vraag of de heren binnenkort het werk gaan neerleggen, zijn ze duidelijk: stoppen zit er voorlopig niet in. Bert: “Al zou ik alleen maar aanschuiven voor het contact en de koffiemomenten, dan is dat ook goed.” Peter: “Zolang het leuk is en ik het nog kan, ga ik door.” Mede-brigadeleden vinden het ook lastig om te stoppen met het vrijwilligerswerk, merkt Peter. “Een van onze leden heeft al meerdere keren zijn vertrek aangekondigd. Hij is ergens in de tachtig en vindt dat hij vanwege zijn leeftijd moet stoppen. Maar vervolgens vervult hij andere taken om betrokken te blijven. Hij pakt dan nu niet meer zelf de snoeischaar op, maar zorgt wel voor de planningen van de groepen. Zo blijft hij een onderdeel van de groep.”
Waardevolle cultuurhistorie
Van oorsprong hadden veel boerderijen in Drenthe een boomgaard die bestond uit verschillende soorten (hoogstam)fruitbomen. Doordat fruitbomen in de loop der jaren hun economische betekenis verloren, verdwenen veel boomgaarden. Terwijl ze juist een belangrijke bijdrage leveren aan het Drentse (cultuur)landschap en enorm waardevol zijn voor de biodiversiteit (soortenrijkdom). Landschapsbeheer Drenthe stimuleert daarom de inrichting en het onderhoud van boomgaarden en ondersteunt fruitboombrigades met advies en gereedschap.